Servis Faktörü Nedir?

Servis faktörü (İşletme Katsayısı), redüktörlerdeki bu değer redüktörün tahrik edeceği makinenin bütün teknik ve karakteristik özelliklerine dayanma süresine bağlıdır.

Genel olarak makineler yüklenme bakımından üç tip karakteristik gösterirler.

  1. HAFİF YÜK(U)
  2. ORTA YÜK (M)
  3. AĞIR YÜK (H)

Tablo 1. Makine Çeşitleri ve Yükleme Karakteristikleri

EKSKAVATÖRLER
Zincir Kovalı Ekskavatörler H
Paletli Yürüyüşler H
Ray Üzerinde Yürüyüşler M
Manevra Mekanizmaları U
Emiş Pompalan M
Kovalı Çarklar H
Dönüş Mekanizmaları M

İNŞAAT MAKİNALARI
İnşaat Asansörleri U
Betoniyerler M
Yol İnşaat Makİnaları M

KİMYA ENDÜSTRİSİ
Soğutma Tamburları M
Karıştırıcılar M
Çalkalayıcılar U
(Hafif akışkanlar)
Çalkalayıcılar M
(Ağır akışkanlar)
Tambur Kurutucuları M
Santrifüjler U
Santrifüjler H

PETROL ENDÜSTRİSİ
Boru Hattı Pompaları M
Kuyu Açma Mekanizmaları H

KALDIRMA ve İLETME TESİSLERİ
Kaveletalı Götürücüler M
Mafsal Bantlı Götürücüler M
Lastik Bantlı Konveyörler U
(Dökme yükler)
Lastik Bantlı Elavatörler M
Lastik Cepli Elavatörler M
Lastik Bantlı Konveyörler M
(Parça yükler)
Askılı Konveyörler U
Yük Asansörleri M
Kovalı Elavatörler U
(Toı malzeme)
İnsan Asansörleri H
Helezon Götürücü M
Kovalı Elevatörler M
(Parçalı malz.)
Eğik Asansörler H
Çelik Bantlı Konveyörler M
Paletli Götürücüler M

VANTİLATÖR VE ASPİRATÖRLER
Pistonlu Vantilatörler M
Vantilatör (Aksiyal ve radyal) U
Aspiratörler H

KAUÇUK MAKİNALARI
Ekstruderler ve Kanderler H
Yoğurma Makinaları H
Karıştırıcılar M
Silindirleme Makinaları H

AĞAÇ İŞLEME MAKİNALARI
Yontma Tamburları H
Planya Makinaları M
Ağaç İşleme Tezgahları U
Şerit Testereler H

VİNÇ TESİSLERİ
Bom Kaldırma H
Vinç Yürüyüşerleri U
Yük Kaldırma H
Dönüş Tertibatlan U

METAL İŞLEME MAKİNALARI
Sac Bükme Makineleri T
Şahmerdanlar H
Planyalar H
Presler H
Makaslar (Giyotin) M
Sıcak Basma Presleri H
Takım Tezgahları M
(Ana tahrik)
Takım Tezgahlan U
(Yardımcı tahrik)

GIDA ENDÜSTRİ MAKİNALARI
Doldurma Kaminaları U
(Şişe kavanoz vs.)
Yoğurma Makinaları M
Ambalaj Makinaları U
Şeker Kamışı Kırıcıları M
Şeker Kamışı Kesicileri M
Şeker Kamışı Öğütücüleri H
Şeker Pancarı Kesicileri M
Şeker Pancarı Yıkayıcıları M

KAĞIT ENDÜSTRİ MAKİNALARI
Düzleme Silindirleri H
Hollender M
Ağaç Yontma Makinaları H
Kalander M
Taş Pireler H
Vakum Presler H
Vakum Silindirler H
Kuru Silindirler H

POMPALAR
Pistonlu Pompalar(Q 1/100) H
Pistonlu Pompalar
(Q1/100:1/20) M
Türbin (Hafif akışkan) U
Türbin (Ağır akışkan) M

TAŞ VE TOPRAK MAKİNALARI
Kırıcılar H
Döner Fırınlar M
Çekicili Değirmenler H
Bilyalı Değirmenler H
Çarpmalı Öğütücüler H
Tuğla Presleri H

TEKSTİL MAKİNALARI
Sargı Makinaları (Q 1/100) M
Pistonlu Kompresör
(Q/100:1/200) M
Basma ve Boyama Mak. M
Dokuma Tezgahları M

KQMPRESÖRLER
Turbo Kompresör M

SİLİNDİRLEME VE ÇEKME TESİSLERİ
Saç Makaslan H
Blok BasmaTesisleri H
Blok Nakil Tesisleri H
Saç Nakil Tesisleri H
Tel Çekme Tesisleri M
Soğuk Çekme Tesisleri H
Rulolu Nakil (Hafif) M
Rulolu Nakil (Ağır) H
Basınçlı DökümTesisleri H

Tablo 2. Servis Faktörleri (İşletme Katsayısı)

TAHRİK MAKİNASI Günlük Çalışma Müddeti (Saat) Makinanın Yükleme Karakteristtiği
Hafif Yük U Orta Yük M Ağır Yük H
Elektrik Motorlu Türbin Hidrolik 3 saate kadar 0.8 1 1.5
3 ila l0 saat 1 1.25 1.75
10 ila 24 saat 1.25 1.5 2
Pistonlu Makinalar (4….6 Silindir) 3 saate kadar 1 1.25
3 ila l0 saat 1.25 1.5 2
10 ila 24 saat 1.5 1.75 2
Pistonlu Makinalar (1….2 Silindir) 3 saate kadar 1.25 1.5 2
3 ila l0 saat 1.5 1.75 2.25
10 ila 24 saat 1.75 2 2.5

Üç değişik yükleme biçiminde çalışan, üç ayrı makinede üretilen momentler birbirine eşit de olsalar, daha ağır çalışan makinede daha büyük işletme katsayılı redüktör kullanılmaktadır.Günlük çalışma saati ise, çalışan dişli ve transmisyon elemanlarının malzeme yorulmasına maruz kalması bakımından, çalışma saatinin fazla olması halinde redüktörlere zararlı yönde etki eder.Start-Stop durumuna gelince, her makinenin ilk kalkış esnasında en yüksek yüke maruz kaldığı düşünülürse tehlikeli görülür. Müteakip çalışmalarda bu daha aşağıya düşer.

İşletme katsayılarının nasıl kullanıldığının anlaşılması için bir örnek ile anlatalım .

Önce Tablo : 1 den makinenin çalışma sahasına göre karakteristiğini belirleyelim. Makinemiz elektrik motor tahrikli ZİNCİR KOVALI EKSKAVATÖR ise yükleme durumu AĞIRdır (H).Tablo 2den makine 24 saat çalışacağına göre minimum işletme katsayısı
ki=2 bulunur.

Motor gücü 5,5 kW,
redüktör çıkış devri 60 d/d ise
Çıkış Devri: 60 d/d
Tahvil Oranı: 23,36
İşletme Katsayısı (ki): 2,40
Redüktör seçilmiş olur.